มีเรื่องสอบถามดังนี้ครับ

ลูกชาย และลูกสาว รวม 3 คน มีชื่อในโฉนดที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (อาคารที่พักอาศัยรายเดือน) ได้จดทะเบียนสิทธิเก็บกินให้กับมารดา อายุ 80 ปี และนำส่งภาษีเงินได้ ภ.ง.ด.94 ภ.ง.ด.90 ในนามของผู้ทรงสิทธิเก็บกิน (คือมารดา) หลังจากจดทะเบียนสิทธิเก็บกินมาโดยตลอด ปรากฏว่า เมื่อต้นปี 2563 ที่ผ่านมา ผู้ทรงสิทธิเก็บกิน ได้ถึงแก่กรรม (ตายระหว่างปีภาษี)
คำถาม
     1. กรณีที่ยังไม่ได้แต่งตั้ง ผู้จัดการมรดกใดๆ หรือ ยังไม่ได้แก้ไขทางทะเบียนที่กรมที่ดิน เรื่องผู้ทรงสิทธิเก็บกินเสียชีวิตแล้ว การนำส่งภาษีเงินได้ ที่เกิดจากรายได้ของปี 2563 ยังต้องนำส่งในนามของผู้ทรงสิทธิเก็บกิน (มารดา) ต่อไป ทั้ง แบบ ภ.ง.ด.94 และ แบบ ภ.ง.ด.90 ถูกต้องหรือไม่ครับ? โดยจะถือว่าเป็นเงินได้ระหว่างปีภาษีของผู้เสียชีวิต(ผู้ทรงสิทธิเก็บกิน)
     2. เรื่องที่ผมไม่ทราบแน่ชัดคือ กรณีที่ผู้ทรงสิทธิเก็บกินเสียชีวิต จะถือว่าสิทธินั้นจะหมดไปโดยปริยายหรือไม่ครับ? และ/หรือ จะต้องกลับไปยื่นเสียภาษีเงินได้ในนามของ คณะบุคคล 3 คน(ลูกชาย และลูกสาวรวม 3 คน) เหมือนเดิม ?
     3. หากต่อมา ได้ดำเนินการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงแก้ไข ผู้ทรงสิทธิเก็บกิน ให้ผู้ใดผู้หนึ่ง จากบุคคลเดิม (มารดา) ก็จะต้องนำส่งภาษีเงินได้ ในนามผู้ทรงสิทธิเก็บกินคนใหม่ต่อไป ถูกต้องหรือไม่ครับ? โดยจะถือเอาวันที่จดทะเบียนสิทธิเก็บกินเสร็จสิ้น เป็นวันที่เริ่มมีรายได้เพื่อเสียภาษีเงินได้ ในปีภาษีนั้นๆ ถูกต้องหรือไม่ครับ ?

“สิทธิเก็บกิน” ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1417 เป็นทรัพย์สิทธิชนิดหนึ่งที่เจ้าของยังคงมีกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์อยู่ เพียงแต่ยอมให้ผู้ทรงสิทธิเก็บกินเข้ามามีสิทธิครอบครอง ใช้ และถือเอาซึ่งประโยชน์แห่งทรัพย์สิน ตลอดจนมีอำนาจจัดการทรัพย์สินนั้นได้

การจดทะเบียนสิทธิเก็บกินนั้น มีทั้งข้อดีและข้อเสียดังนี้
     ข้อดี คือ ไม่ต้องเสียค่าตอบแทน สามารถจดทะเบียนสิทธิให้สิทธิเก็บกินตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิได้ รวมทั้งผู้ทรงสิทธิเก็บกินสามารถเอาทรัพย์ให้ผู้อื่นเช่าและเก็บค่าเช่าได้
     ข้อเสีย คือ ผู้ทรงสิทธิไม่ได้กรรมสิทธิ์, ถ้าผู้ทรงสิทธิตาย สิทธิเก็บกินระงับ โอนทางมรดกไม่ได้ อีกทั้งเจ้าของทรัพย์อาจจดทะเบียนสิทธิเก็บกินให้แก่บุคคล 2 คนในเวลาเดียวกันก็ได้ เนื่องจากไม่มีกฎหมายห้ามไว้อย่างชัดแจ้ง             ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของเจ้าหน้าที่กรมที่ดิน ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าระยะเวลาที่ยาวนานกว่าสำหรับการจดทะเบียนสิทธิเก็บกินนั้น เป็นสิ่งสำคัญสำหรับคนต่างด้าวที่ต้องการอาศัยอยู่ในประเทศไทยมากกว่า 30 ปี เมื่อเทียบกับการจดทะเบียนเช่าซึ่งสามารถกำหนดระยะเวลาได้สูงสุดเพียง 30 ปีเท่านั้น...

สำนักงานกฎหมายธนู
http://thanulaw.com/…/aboutu-s/13-uncategorized/102-usufruct

ต่อข้อถาม ขอเรียนว่า

     ลูกชาย และลูกสาว รวม 3 คน มีชื่อในโฉนดที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (อาคารที่พักอาศัยรายเดือน) ได้จดทะเบียนสิทธิเก็บกินให้กับมารดา อายุ 80 ปี และนำส่งภาษีเงินได้ ภ.ง.ด.94 ภ.ง.ด.90 ในนามของผู้ทรงสิทธิเก็บกิน (คือมารดา) หลังจากจดทะเบียนสิทธิเก็บกินมาโดยตลอด ต่อมา เมื่อต้นปี พ.ศ. 2563 ที่ผ่านมา ผู้ทรงสิทธิเก็บกินได้ถึงแก่กรรม (ตายระหว่างปีภาษี) ลง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าด้วยสิทธิเก็บกิน ท่านให้ถือว่า สิทธิเก็บกินดังกล่าวย่อมระงับสิ้นไป เงินได้จากการให้เช่าที่พักอาศัยจึงต้องกลับคืนไปสู่บุตรทั้งสามท่านในฐานะห้างหุ้นส่วนสามัญไม่จดทะเบียน

     1. กรณีที่ยังไม่ได้แต่งตั้ง ผู้จัดการมรดกใดๆ หรือ ยังไม่ได้แก้ไขทางทะเบียนที่กรมที่ดิน เรื่องผู้ทรงสิทธิเก็บกินเสียชีวิตแล้ว การนำส่งภาษีเงินได้ ที่เกิดจากรายได้ของปีภาษี พ.ศ. 2563 ในช่วงที่มารดายังมีชีวิต ต้องนำส่งในนามของมารดาผู้ทรงสิทธิเก็บกินต่อไป ทั้ง แบบ ภ.ง.ด.94 และ แบบ ภ.ง.ด.90 ทั้งนี้ เพียงเฉพาะเงินได้ที่ได้รับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2563 จนถึงวันที่มารดาถึงแก่กรรมเท่านั้น ต่อจากนั้น ให้ถือเป็นเงินได้ของบุตรทั้งสามที่มีชื่อเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ร่วมทันที แม้ไม่ได้แก้ไขหลักฐานการจดทะเบียนสิทธิเก็บกินต่างทางราชการกรมที่ดินก็ตาม เนื่องจากสิทธิเก็บกินของมารดาระงับหรือสิ้นสุดลงทันที่ที่มารดาถึงแก่กรรม

     2. กรณีที่ผู้ทรงสิทธิเก็บกินเสียชีวิต จะถือว่าสิทธิดังกล่าว ระงับหรือสินสุดลงไปโดยปริยาย และต้องกลับไปยื่นเสียภาษีเงินได้ในนามของ ห้างห้นุส่วนสามัญ บุตรทั้ง 3 คน (ลูกชาย และลูกสาวรวม 3 คน) เหมือนเดิม

     3. หากต่อมา ได้ดำเนินการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงแก้ไข ผู้ทรงสิทธิเก็บกิน ให้ผู้ใดผู้หนึ่ง จากบุคคลเดิม (มารดา) ก็จะต้องนำส่งภาษีเงินได้ ในนามผู้ทรงสิทธิเก็บกินคนใหม่ต่อไป ถูกต้องแล้ว โดยจะถือเอาวันที่ได้จดทะเบียนสิทธิเก็บกินต่อทางราชการเสร็จสิ้น เป็นวันที่เริ่มมีเงินได้เพื่อเสียภาษีเงินได้ ในปีภาษีนั้นๆ ถูกต้องแล้วครับ

ขอขอบคุณข้อมูลจาก FB อ.สุเทพ พงษ์พิทักษ์ ที่อนุญาตให้นำความรู้ดีๆ มาเเบ่งปันใน Website Tax-EZ ค่ะ 

คลิ๊กที่นี่ เพื่อติดตาม FB เพจ "อาจารย์ สุเทพ พงษ์พิทักษ์"