บริษัท ก เป็นนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฏหมายไทย ประกอบกิจการขายสินค้าทั้งที่เสียภาษีมูลค่าเพิ่มและยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม บริษัท ผลิตสินค้า A ที่เสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ขายให้บริษัท ล ซึ่งเป็นนิติบุคคลตามกฏหมายไทย โดยมีขั้นตอนดังนี้

1. บริษัท ล เปิด PO สั่งซื้อสินค้ามาที่บริษัท ก

2. บริษัท ก จัดเตรียมสินค้า และว่าจ้างรถที่มีระบบควบคุมความเย็น และระบบติดตาม GPS พร้อมคนขับขนส่งสินค้าไปส่งที่คลังสินค้าของบริษัท ล พร้อมกับชุดเอกสารใบส่งของ/ใบกำกับภาษี

3. บริษัท ล ตรวจรับสินค้า และเซ็นรับบนชุดเอกสารใบส่งของ/ กำกับภาษี ส่งคืนสำเนาใบส่งของ/ ใบกำกับภาษีพร้อมมอบใบรับสินค้าที่บริษัท ล ออกให้ พนังงานขับรถขนส่งนำกลับมาให้กับฝ่ายขายของบริษัท ก ในคราวถัดไปที่มารับสินค้า

4. เมื่อรถขนส่ง นำเอกสารตามข้อ 3 มาให้ฝ่ายขายของบริษัท ก บริษัท ก จะนำเอกสารมาจับคู่กับ PO จากนั้นนำไปคีย์เข้าระบบวางบิลของบริษัท ล

5. บริษัท ล จะตรวจสอบเอกสารกับรายงานการวางบิลในระบบ หากถูกต้องตรงกัน บริษัท ล จะโอนเงินให้บริษัท ก

แต่ปรากฏว่ามีรายการขายสินค้าอยู่ 1 ใบ เดือน สิงหาคม 2568 จำนวนเงิน 150,000 บาท ที่บริษัท ล ปฏิเสธการจ่ายเงิน เหตุผลว่าไม่ได้รับสินค้า เนื่องจากบริษัท ล ตรวจสอบเอกสารแล้วพบว่าไม่มีการเซ็นรับสินค้าบนใบส่งของ/ ใบกำกับภาษี และไม่มีใบรับสินค้าของบริษัท ล มาแนบ (ไม่ทราบว่าเขาได้เช็คสต๊อคไหม)

เนื่องจากมีการติดตามเอกสารมาเนิ่นนานมากกว่า 6 เดือนแล้ว ทางบริษัท ก ก็หาใบรับสินค้าไม่พบเช่นกัน และในวันที่ได้รับสำเนาใบส่งของ/ใบกำกับภาษีคืนมาก็ไม่ได้ตรวจสอบลายเซ็นและเอกสารใบรับสินค้าด้วย จึงไม่มีเอกสารพิสูจน์ว่าสินค้าได้ส่งให้ลูกค้าหรือไม่ อย่างไร แต่ในระบบบัญชีของบริษัท ก มีการตัดสต๊อก บันทึกต้นทุน รายได้และลูกหนี้

บริษัท ก ขอเรียนถามดังนี้

1. เนื่องจากบริษัท ล ปฏิเสธการเป็นหนี้ดังกล่าว บริษัท ก ไม่ได้เงินแน่ๆแล้ว จึงต้องการจะล้างยอดหนี้ออกจากระบบบัญชี บริษัท ก ควรดำเนินการอย่างไร

    a.หากบริษัท ก จะต้องออกใบลดหนี้แบบไม่คืนสินค้า จะต้องใช้เหตุผลใด ตาม ป.80/2542 ข้อ2 (ก) – (ช) หรือควรออกใบลดหนี้ทางการค้าแบบไม่มี VAT และใบลดหนี้จะต้องลงวันที่เดือนใด สิงหาคม 2568 หรือ กุมภาพันธ์ 2569

    b.หากต้องออกใบลดหนี้เป็นเดือนสิงหาคม 2568 บริษัท จะต้องยื่น ภพ.30 เพิ่มเติม และขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่ม ไม่สามารถนำมาลดยอดขายในการยื่นภาษีขายเดือนภาษีกุมภาพันธ์ 2569 ได้ ใช่หรือไม่

หากบริษัท ไม่ต้องการขอคืน เพราะอาจทำให้ถูกตรวจสอบเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่มอื่นๆ ตามมา บริษัท ไม่ยื่นเพิ่มเติม ภพ.30 ได้หรือไม่

    c.กรณีควรออกใบลดหนี้ แล้วในทางบัญชีภาษี บริษัท ก จะต้องปรับลดรายได้ในการคำนวณกำไรขาดทุนสุทธิหรือไม่ เนื่องจากข้ามรอบบัญชี

     d.หากไม่ต้องออกใบลดหนี้ แต่จะต้องทำการตัดจำหน่ายลูกหนี้ตามกฏกระทรวง 126 และบริษัท ต้องการใช้สิทธิหักรายจ่ายหนี้สูญในทางภาษีได้ในรอบบัญชี 2569 บริษัท ก สามารถใช้เอกสารการปฏิเสธการจ่ายเงินของลูกค้าในการตัดหนี้สูญออกจากบัญชีได้หรือไม่ เนื่องจากบริษัท ล ปฏิเสธการเป็นหนี้แล้ว และหากบริษัท ก ยังส่งหนังสือทวงหนี้อย่างเป็นทางการไปอีก จะทำให้ลูกค้าเกิดความไม่พึงพอใจและอาจทำให้เสียลูกค้าได้

หรือบริษัท ควรทำวิธีอื่น อย่างไร จึงจะถูกต้อง

2. หากกรณีดังกล่าวเป็นการขายสินค้า non-VAT การตัดลูกหนี้ออกจากระบบบัญชี จะปฏิบัติเช่นเดียวกันหรือไม่

3. บริษัท ก จ่ายค่าขนส่งรถห้องเย็น จะต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 1% หรือ 3%  หากต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% เป็นค่าบริการ ทางบริษัทขนส่งจะต้องออกใบกำกับภาษีแบบมี VAT หรือไม่

ขอบพระคุณค่ะ

ตอบ

1 การปฏิเสธการชำระหนี้จากลูกค้า

บริษัท ก ได้ออกใบกำกับภาษีและบันทึกรายได้ ภาษีขาย ตัดสต๊อก และตั้งลูกหนี้ในเดือนสิงหาคม 2568 ต่อมาบริษัท ล ปฏิเสธการชำระเงินโดยอ้างว่าไม่ได้รับสินค้า และไม่มีเอกสารการรับมอบสินค้า กรณีนี้ บริษัทสามารถปรับปรุงออกออกใบลดหนี้แบบไม่คืนสินค้า ก็สามารถกระทำได้ ถ้ามั่นใจว่า ลูกค้าไม่ได้รับสินค้าจริงๆ อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์นี้ดูจะแตกต่างไปจากการดำเนินการตามปกติที่ควรจะเป็นคือ

• เมื่อ บริษัท ล ไม่ได้รับ ควรมีการติดตามทวงถามสินค้าที่ได้รับไม่ครบมาในช่วง สิงหาคม ปี 2568 หรืออย่างช้าไม่ควรเกินกันยายน  
• บริษัท ก เมื่อทราบเรื่องแล้ว ก็ต้องสอบถามไปที่บริษัทขนส่ง เพื่อตรวจสอบการขนส่งว่าได้ส่งมอบจริงหรือไม่ ถ้ายืนยันว่าส่งมอบแล้วเหตุใดไม่ได้ลายเซ็นผู้รับสินค้ามา หรือถ้ายังไม่ได้ส่งมอบสินค้านี้หายไปไหน 
• ถ้า บริษัท ก ไม่ได้สินค้าคืน ควรมีการ เรียกเงินชดเชยค่าสินค้าที่บริษัทขนส่งทำหาย หรือถ้าไม่สามารถเรียกเก็บเงินชดเชยได้ ด้วยเหตุผลใดๆก็ตาม บริษัทควรแจ้งความและนำใบแจ้งความไปดำเนินการต่อไป 

ดังนั้นการตอบคำถามจะตอบภายใต้สมมุติฐานนี้นะคะ   

1. ระหว่าง  บริษัท ก   และ บริษัท ล   บริษัทไม่สามารถพิสูจน์การส่งมอบสินค้าได้ และคู่สัญญาปฏิเสธการเป็นหนี้ กรณีดังกล่าวมีลักษณะเป็นการ “ยกเลิกการขาย”  จึงสามารถออกใบลดหนี้ได้  แต่ไม่สามารถเลือกวิธีการตัดเป็นหนี้สูญเพราะไม่เข้าเงื่อนไขว่าจะตัดหนี้สูญตาม กฎกระทรวง 186 ได้นั้น จะต้องเริ่มด้วยการเป็นลุกหนี้การค้าเสียก่อน
2. ระหว่าง  บริษัท ก   และ บริษัทขนส่ง 
   • สามารถเรียกเก็บค่าชดเชยที่สินค้าสูญหายได้ จะมีรายได้ค่าชดเชย และ ตัดบัญชีสินค้าได้
   • ไม่สามารถเรียกเก็บค่าชดเชยได้ จะถือเป็นสินค้าสูญหาย

ระหว่าง  บริษัท ก   และ บริษัท ล

1(a) การออกใบลดหนี้

เนื่องจากบริษัทไม่ได้ส่งสินค้าจริง ดังนั้นจึงไม่มีการขายบริษัท ก มีสิทธิ์ออกใบลดหนี้ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.80/2542 ข้อ 2 (3) (ก) ซึ่งครอบคลุมกรณีการลดราคาสินค้าที่ขาย เนื่องจากขาดจำนวน   วันที่ในใบลดหนี้ควรเป็นวันที่เหตุแห่งการลดหนี้เกิดขึ้น กล่าวคือ วันที่รับทราบว่ามีการส่งสินค้าขาดจำนวน คือเดือนสิงหาคม 2568  หรือ หลังจากนั้นไม่นาน ตามหลักฐานว่าทราบว่าขาดจำนวนจึงยกเลิกรายการขาย (อาจยึดวันที่ใน E-mail ที่ได้รับแจ้งและตรวจสอบว่าสินค้าขาดจำนวนจริงก็ได้ค่ะ)

1(b) การยื่นแบบ ภ.พ.30

หากใบลดหนี้ลงวันที่สิงหาคม 2568  ที่ถูกต้องบริษัทจะต้องยื่นเพิ่มเติม และขอคืนภาษีตามที่สมาชิกเข้าใจถูกต้องแล้วค่ะ กรณีที่บริษัทไม่ประสงค์จะขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่ม สามารถทำได้   แต่ภาษีมูลค่าเพิ่มที่ไม่ได้นำไปหักจากภาษีขาย ย่อมไม่สามารถนำไปบันทึกเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ ทั้งนี้ ตามมาตรา 65 ตรี (6 ทวิ แห่งประมวลรัษฎากร)  

หมายเหตุ :  ถ้าเปลี่ยนข้อเท็จจริง เป็น บริษัทไม่ทราบเรื่องมาก่อนว่า บริษัท ล ไม่ได้สินค้า (ซึ่งก็เป็นเหตุการณ์ที่ผิดปกติวิสัยในทางธุรกิจ) บริษัท ก็สามารถออกใบลดหนี้ในปี 2569 ปีที่ทราบเรื่องจริง

1(c) ผลกระทบทางภาษีเงินได้นิติบุคคล

ในทางบัญชี หากมีการออกใบลดหนี้ในปี 2568  เนื่องจากเป็นรายการที่ข้อผิดพลาดของงวดก่อน ให้บันทึกลดรายได้ในปี 2568 ซึ่งโดยปกติผู้สอบบัญชีจะพิจารณาถึงความมีสาระสำคัญของตัวเลขที่ผิดพลาด 

• ถ้าไม่มีสาระสำคัญ ผู้สอบบัญชีจะปรับปรุงกับกำไรสะสมงวดก่อน
• ถ้ามีสาระสำคัญ     ผู้สอบบัญชีจะปรับปรุงงบการเงินปีก่อน (Restate) 

ในทางภาษี ไม่สนใจว่ามีสาระสำคัญหรือไม่ บริษัทจะต้องนำส่ง ภ.ง.ด. 50 ปรับปรุงรายการให้ถูกต้อง

หมายเหตุ :  ถ้าเปลี่ยนข้อเท็จจริง เป็น บริษัทไม่ทราบเรื่องมาก่อนว่า บริษัท ล ไม่ได้สินค้า (ซึ่งก็เป็นเหตุการณ์ที่ผิดปกติวิสัยในทางธุรกิจ) บริษัท ก็สามารถรับรู้รายได้ในปี 2569 ปีที่ทราบเรื่องจริง

1(d) ทางเลือกการตัดหนี้สูญ

ตามที่ได้กล่าวไปข้างต้น การตัดหนี้สูญตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 186 จะใช้ได้ต่อเมื่อมี “ลูกหนี้การค้าที่เกิดขึ้นจริง” และได้มีการติดตามทวงถามตามสมควรแล้ว ในกรณีนี้ หากข้อเท็จจริงชี้ว่าการขายไม่สมบูรณ์และไม่สามารถพิสูจน์การส่งมอบสินค้าได้ ประเด็นจึงมิใช่หนี้สูญ แต่เป็นการที่รายได้อาจไม่เคยเกิดขึ้นโดยสมบูรณ์ตั้งแต่ต้น การใช้แนวทางหนี้สูญจึงไม่สามารถกระทำได้ มีความเสี่ยง เพราะสรรพากรอาจโต้แย้งว่าไม่เคยมีหนี้เกิดขึ้นโดยชอบ ดังนั้น แนวทางที่เหมาะสมและมีความเสี่ยงต่ำกว่า คือ การออกใบลดหนี้และยกเลิกรายการขาย อย่างไรก็ตาม ถ้ามีความประสงค์จะใช้สิทธิตัดหนี้สูญ จำเป็นต้องมีหลักฐานการทวงถาม เช่น หนังสือทวงหนี้อย่างเป็นทางการ หรือหลักฐานการปฏิเสธเป็นหนังสือ เพื่อให้เข้าเงื่อนไขกฎกระทรวง 186 อย่างเคร่งครัด

ระหว่าง  บริษัท ก   และ บริษัท ขนส่งสินค้า

            สำหรับสินค้าที่สูญหาย ถือเป็นการขายสินค้า ตามมาตรา 77/1 (8)(9) แห่งประมวลรัษฎากร ดังนั้นเมื่อสินค้าสูญหาย บริษัทจึงต้องนำส่งภาษีขาย ตามแบบ ภ.พ.30  ให้กับกรมสรรพากร

2 กรณีเป็นสินค้า Non-VAT

หากเป็นสินค้ายกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม จะไม่มีประเด็นภาษีมูลค่าเพิ่มที่ต้องชำระเพิ่มเติม แต่หลักทางบัญชีและภาษีเงินได้นิติบุคคลยังมีหลักเกณฑ์เหมือนกับสินค้าปกติ

3 ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ค่าขนส่งรถห้องเย็น

ค่าขนส่งสินค้าโดยผู้ประกอบการขนส่ง ซึ่งรวมถึงรถห้องเย็นพร้อมคนขับ โดยมีการจ้างให้ขนส่ง จากจุดหนึ่ง(บริษัท ก) ไปยังอีกจุดหนี่ง (บริษัท ล) โดยไม่ได้มีค่าบริการอื่นใดเพิ่มเติม  เงินได้ของค่าขนส่งเข้าลักษณะเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร 

• บริษัท ก  หักภาษีหัก ณ ที่จ่าย บริษัทขนส่ง 1%  ของค่าขนส่ง ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป. 4/2528 ข้อ 12
• บริษัทได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม

หมายเหตุ :  แต่ถ้ากรณีที่บริษัทขนส่ง  มีบริการอื่นๆเพิ่มเติม เช่นการจัดเรียงสินค้า การจัดการควบคุมสินค้าในโกดังพร้อมขนส่งสินค้าตามคำสั่งของผู้ว่าจ้าง เป็นต้น    

• บริษัท ก  หักภาษีหัก ณ ที่จ่าย บริษัทขนส่ง 3%  ของค่าบริการ ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป. 4/2528 ข้อ 1
• บริษัทได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม

อ้างอิงคำตอบ