FB CPA Solution ดร.สมศักดิ์ ประถมศรีเมฆ

แนวทางการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับเงินลงทุนตามวิธีส่วนได้เสีย


เรื่อง แนวทางการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับเงินลงทุนตามวิธีส่วนได้เสีย
แหล่งที่มา FB CPA Solution ดร.สมศักดิ์ ประถมศรีเมฆ
วันที่
ประเภทภาษี
ข้อกฎหมาย
คำถาม

คู่มืออธิบาย TAS 28 ของสภาวิชาชีพได้ให้แนวทางการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับเงินลงทุนตามวิธีส่วนได้เสีย

คำตอบ
พี่น้องครับ คู่มืออธิบาย TAS 28 ของสภาวิชาชีพได้ให้แนวทางการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับเงินลงทุนตามวิธีส่วนได้เสีย ซึ่งเป็นหนึ่งในประเด็นที่ออกข้อสอบบ่อยพอสมควร โพสต์นี้จะช่วยปูพื้นความเข้าใจเพื่อไปลงรายละเอียดในการเตรียมสอบ AC1 ครับ 
TAS 28 – Investments in Associates & Joint Ventures เงินลงทุนในบริษัทร่วมและกิจการร่วมค้า
หลักการสำคัญ
• ถ้าผู้ลงทุนมี อิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญ (Significant Influence) → ใช้ วิธีส่วนได้เสีย (Equity Method)
• รับรู้เงินลงทุนที่ ต้นทุนเริ่มแรก → ปรับด้วย:
+ ส่วนแบ่งกำไร
– ส่วนแบ่งขาดทุน
– เงินปันผลที่ได้รับ
± ปรับจากธุรกรรมระหว่างกัน
– ขาดทุนจากการด้อยค่า
________________________________________
ตัวอย่างประกอบ
ตัวอย่าง 1 – การได้มาซึ่งเงินลงทุน
ลงทุน 30% ในราคา 2,000,000 บาท ปีแรกบริษัทร่วมมีกำไร 500,000 → ส่วนแบ่ง = 150,000
บันทึกบัญชี
Dr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 150,000
    Cr ส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุน (P/L) 150,000
________________________________________
ตัวอย่าง 2 – เงินปันผล
ได้รับปันผล 60,000 บาท (ถือ 30%) → ลดเงินลงทุน
บันทึกบัญชี
Dr เงินสด 60,000
    Cr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 60,000
________________________________________
ตัวอย่าง 3 – ปรับมูลค่าเงินลงทุนเพิ่มขึ้นจากส่วนแบ่งกำไรตามส่วนได้เสีย
ต้นปีลงทุน 1,500,000 บาท กำไรสุทธิ 400,000 → ส่วนแบ่ง 120,000 มูลค่าปลายปี = 1,620,000
บันทึกบัญชี
Dr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 120,000
    Cr ส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุน (P/L) 120,000
________________________________________
ตัวอย่าง 4 – Downstream Transaction
ขายสินค้าต้นทุน 800,000 ให้บริษัทร่วมราคา 1,000,000 สินค้าคงเหลือปลายงวด 40% ในสต็อกบริษัทร่วม ถือหุ้น 30%
วิธีที่แสดงในคู่มืออธิบาย คือตัดบัญชียอดขาย ต้นทุนขายตามสัดส่วนการถือหุ้น ผลต่างรับรู้ด้วยการลดบัญชีเงินลงทุน ดังนี้
ยอดขายที่ยังไม่เกิดขึ้น 1,000,000 x 40% x 30% = 120,000 บาท
ต้นทุนขายที่ยังไม่เกิดขึ้น 800,000 x 40% x 30% = 96,000 บาท
ปรับลดเงินลงทุน 120,000 – 96,000 = 24,000 บาท 
บันทึกบัญชี
Dr ขาย                  120,000 
  Cr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 24,000
  Cr ต้นทุนขาย                   96,000
________________________________________
ตัวอย่าง 5 – Upstream Transaction
บริษัทร่วมขายสินค้าต้นทุน 60,000 ให้ผู้ลงทุนราคา 90,000
สินค้าคงเหลือปลายงวด 40% ในสต็อกผู้ลงทุน ถือหุ้น 25%
กำไรขั้นต้น = 30,000
กำไรที่ยังไม่เกิดจริง = 30,000 × 40% = 12,000
ส่วนของผู้ลงทุน = 12,000 × 25% = 3,000
บันทึกบัญชี
Dr ส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุน (P/L) 3,000
    Cr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 3,000
________________________________________
ตัวอย่าง 6 – ขาดทุนสะสม
ลงทุน 200,000 บาทในบริษัทร่วมคิดเป็นสัดส่วนเงินลงทุน 30% โดยไม่มีส่วนได้เสียอื่นใด (ไม่ได้ถือหุ้นบุริมสิทธิ หรือให้กู้ยืมแบบไม่มีหลักประกัน) 
บริษัทร่วมขาดทุน 1,000,000 → ส่วนแบ่ง 300,000
รับรู้ได้สูงสุดจนเงินลงทุนเหลือศูนย์ = 200,000
บันทึกบัญชี
Dr ส่วนแบ่งขาดทุนจากเงินลงทุน (P/L) 200,000
    Cr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 200,000
________________________________________
ตัวอย่าง 7 – การด้อยค่า
มูลค่าตามบัญชี = 1,000,000
มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน = 800,000 → ขาดทุนด้อยค่า = 200,000
บันทึกบัญชี
Dr ขาดทุนจากการด้อยค่า (P/L) 200,000
    Cr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 200,000
________________________________________
ตัวอย่าง 8 – ลดสัดส่วนแต่ยังเป็นบริษัทร่วม
ขายหุ้นจาก 35% เหลือ 25%
ราคาขาย 500,000 / มูลค่าตามบัญชีส่วนที่ขาย = 400,000
กำไรจากการขาย = 100,000 (รับรู้กำไรเฉพาะส่วนที่ขายเนื่องจากยังมีอิทธิพล)
บันทึกบัญชี
Dr เงินสด 500,000
    Cr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 400,000
    Cr กำไรจากการขายเงินลงทุน (P/L) 100,000
________________________________________
ตัวอย่าง 9 – สูญเสียอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญ
ขายหุ้นจาก 30% เหลือ 10%
มูลค่าตามบัญชีเดิม = 1,200,000
FV ของหุ้นที่เหลือ 10% = 400,000
ราคาขาย = 1,000,000
กำไร = (1,000,000 + 400,000) – 1,200,000 = 200,000
บันทึกบัญชี
Dr เงินสด 1,000,000
Dr เงินลงทุน (FV 10%) 400,000
    Cr เงินลงทุนในบริษัทร่วม 1,200,000
    Cr กำไรจากการขายเงินลงทุนจนเสียอิทธิพลในบริษัทร่วม (P/L) 200,000
________________________________________
น่าจะมีผลกับคะแนนสอบ 1-10 คะแนน สู้เขานะครับ แล้วถ้าจะเตรียมสอบ AC1 - AC2 ออนไลน์ ก็ inbox หรือ lineID: @cpasolution หรือ www.cpasolution.biz เราเตรียมเนื้อหาที่ดีที่สุดเอาไว้สำหรับครั้งที่ 3/2568 ครับ
เว็บไซต์นี้ใช้คุกกี้เพื่อให้คุณได้รับประสบการณ์การท่องเว็บที่ดีขึ้น ข้อตกลงและนโยบายความเป็นส่วนตัว
ยอมรับ