Case study

การซื้อสินทรัพย์ใหม่โดยเทิร์นเครื่องเก่า


เรื่อง การซื้อสินทรัพย์ใหม่โดยเทิร์นเครื่องเก่า
แหล่งที่มา Case study
วันที่ 06/06/2026
ประเภทภาษี ภาษีเงินได้นิติบุคคล,ภาษีมูลค่าเพิ่ม
ข้อกฎหมาย
คำถาม

บริษัทมีการซื้อสินทรัพย์ใหม่โดยเทิร์นเครื่องเก่า

ขอสอบถาม :

• ควรบันทึกบัญชีโดย

• หักจากราคาซื้อสินทรัพย์ใหม่ หรือ

• รับรู้เป็นการจำหน่ายสินทรัพย์และรับรู้กำไร/ขาดทุน

• วิธีใดถูกต้องตามมาตรฐานบัญชีและภาษี

คำตอบ

การนำสินทรัพย์เก่าไปเปลี่ยนเป็นสินทรัพย์ใหม่ (Trade-in หรือการเทิร์นเครื่อง) วิธีที่ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชี (TFRS) และหลักการทางภาษีอากร คือ "ต้องรับรู้เป็นการจำหน่ายสินทรัพย์เดิมเพื่อรับรู้กำไร/ขาดทุน และบันทึกสินทรัพย์ใหม่แยกจากกัน" 

การนำมูลค่าเทิร์นไปหักลดราคาเครื่องใหม่โดยตรงในบัญชีโดยไม่ตัดรายการเครื่องเก่าออก เป็นวิธีที่ไม่ถูกต้อง ทั้งในทางบัญชีและภาษี

รายละเอียดและแนวทางปฏิบัติ มีดังนี้

1. ทางด้านบัญชี (ตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน)

การเทิร์นสินทรัพย์ ถือเป็น "การแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ที่ต่างกัน (Exchange of Dissimilar Assets)" ซึ่งมีเนื้อหาเชิงพาณิชย์ มาตรฐานการบัญชีฉลับที่ 16 (หรือ TFRS สำหรับ NPAEs บทที่ 10) กำหนดให้ปฏิบัติดังนี้:

  1. ตัดจำหน่ายสินทรัพย์เก่า : ต้องล้างมูลค่าทุนและค่าเสื่อมราคาสะสมของเครื่องเก่าออกจากบัญชี และรับรู้ผลต่างเป็น "กำไรหรือขาดทุนจากการจำหน่ายสินทรัพย์" ในงบกำไรขาดทุน
  2. บันทึกสินทรัพย์ใหม่ด้วยมูลค่ายุติธรรม (Fair Value) มูลค่าที่ซื้อ : ราคาทุนของสินทรัพย์ใหม่จะเท่ากับ ราคาตลาดของสินทรัพย์ใหม่ (หรือ มูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์เก่าที่นำไปแลก บวกด้วยเงินสดที่ต้องจ่ายเพิ่ม)

ตัวอย่างการบันทึกบัญชี:

  • สมมติเครื่องใหม่ราคา 100,000 บาท
  • ร้านรับเทิร์นเครื่องเก่าในราคา 30,000 บาท (ทำให้เราจ่ายเงินสดเพิ่ม 70,000 บาท)
  • เครื่องเก่ามีราคาทุน 80,000 บาท และมีค่าเสื่อมราคาสะสมจนถึงวันเทิร์น 60,000 บาท (มูลค่าตามบัญชีเน็ตสุทธิ = 20,000 บาท)

Dr. สินทรัพย์ใหม่ (เครื่องใหม่)               100,000
    ภาษีซื้อ (100,000x7%)                    7,000
    ค่าเสื่อมราคาสะสม - สินทรัพย์เก่า         60,000
                      Cr. สินทรัพย์เก่า (เครื่องเก่า)                    80,000
                          ภาษีขาย (30,0000x7%)                     2,100
                          เงินสด/เจ้าหนี้                                 74,900 
(ราคาซื้อใหม่ 107,000 – ราคาขายเครื่องเก่า 32,100)
                          กำไรจากการจำหน่ายสินทรัพย์                10,000 
(ราคาขายเครื่องเก่าได้ 30,000 – มูลค่า BV 20,000)


2. ทางด้านภาษีอากร (ประมวลรัษฎากร)

ในทางภาษี กรมสรรพากรจะมองธุรกรรมนี้แยกเป็น 2 นิติกรรม (สัญญาต่างตอบแทน) คือ "การขายเครื่องเก่า" และ "การซื้อเครื่องใหม่" ไม่สามารถนำมาหักกลบลบกันเพื่อแยกฐานภาษีได้

ภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT)

  • การขายเครื่องเก่า : ต้องรับรู้รายได้จากการโอนทรัพย์สินด้วย "ราคาตลาด" (ในที่นี้คือมูลค่าที่ร้านตีราคาเทิร์นให้) ตามมาตรา 65 ทวิ (4) แห่งประมวลรัษฎากร และนำไปคำนวณกำไร/ขาดทุนทางภาษีเพื่อเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล
  • การคิดค่าเสื่อมราคาเครื่องใหม่ : ราคาทุนของเครื่องใหม่ที่จะนำมาหักค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคา (Depreciation) ต้องเป็นราคาของสินทรัพย์ใหม่ (คือ 100,000 บาท) ไม่ใช่ราคาหลังหักยอดเทิร์น

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

  1. ฝั่งบริษัท (ผู้เทิร์น) : ถือเป็นการ "ขาย" สินทรัพย์ตามมาตรา 77/1 (8) (9) แห่งประมวลรัษฎากร บริษัทต้อง ออกใบกำกับภาษีขาย ให้กับร้านที่รับเทิร์น โดยคิดภาษีมูลค่าเพิ่ม VAT 7% จากมูลค่าที่ร้านตีราคาเทิร์นให้ (เว้นแต่เป็นสินทรัพย์ที่ไม่ได้อยู่ในระบบ VAT หรือได้รับยกเว้น) จำนวน 30,000 บาท + VAT 7% 2,100 บาท ตามมาตรา 86 แห่งประมวลรัษฎากร
  2. ฝั่งร้านค้า (ผู้ขายเครื่องใหม่) : ร้านค้าต้อง ออกใบกำกับภาษีซื้อ ยอดเต็มจำนวน 100,000 บาท + VAT 7% 7,000 บาท ของเครื่องใหม่ (ก่อนหักยอดเทิร์น) ให้แก่บริษัท เพื่อให้บริษัทนำไปใช้เป็นภาษีซื้อ

สรุปข้อแนะนำ

เพื่อความถูกต้องและไม่ถูกสรรพากรประเมินเบี้ยปรับเงินเพิ่มในภายหลัง:

  1. ขอเอกสารแยกจากกัน : ขอให้ร้านค้าออกใบเสร็จ/ใบกำกับภาษีของเครื่องใหม่เต็มจำนวน และทำเอกสารรับซื้อเครื่องเก่าแยกอีกหนึ่งฉบับ 
  2. ออกใบกำกับภาษีขาย : บริษัทต้องออกใบกำกับภาษีขายสำหรับเครื่องเก่าที่นำไปเทิร์นตามราคาตลาดที่ตกลงกัน


กฎหมายที่เกี่ยวข้อง


มาตรา 77/1 ในหมวดนี้ เว้นแต่ข้อความจะแสดงให้เห็นเป็นอย่างอื่น

(8) " ขาย " หมายความว่า จำหน่าย จ่าย โอนสินค้า ไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่ และให้หมายความรวมถึง


“(9) “สินค้า” หมายความว่า ทรัพย์สินที่มีรูปร่างและไม่มีรูปร่างที่อาจมีราคาและถือเอาได้ไม่ว่าจะมีไว้เพื่อขาย เพื่อใช้ หรือเพื่อการใด ๆ และให้หมายความรวมถึงสิ่งของทุกชนิดที่นำเข้า แต่ทั้งนี้ไม่รวมถึงทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างที่ส่งมอบโดยผ่านทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตหรือเครือข่ายทางอิเล็กทรอนิกส์อื่นใด”


มาตรา 77/2 การกระทำกิจการดังต่อไปนี้ในราชอาณาจักรให้อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มตามบทบัญญัติในหมวดนี้
             (1) การขายสินค้าหรือการให้บริการโดยผู้ประกอบการ


มาตรา 86 ภายใต้บังคับมาตรา 86/1 มาตรา 86/2 และมาตรา 86/8 ให้ผู้ประกอบการจดทะเบียนจัดทำใบกำกับภาษีและสำเนาใบกำกับภาษีสำหรับการขายสินค้า หรือการให้บริการทุกครั้ง และต้องจัดทำในทันทีที่ความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้น พร้อมทั้งให้ส่งมอบใบกำกับภาษีนั้นแก่ผู้ซื้อสินค้าหรือผู้รับบริการ ส่วนสำเนาใบกำกับภาษีให้เก็บรักษาไว้ตามมาตรา 87/3


อ้างอิงคำตอบ


เรื่อง

นำสินทรัพย์เก่าไปแลกเปลี่ยนเป็นสินทรัพย์ใหม่ (Trade-in หรือการเทิร์นเครื่องเก่า)

แหล่งที่มา

Facebook อ.สุเทพ พงษ์พิทักษ์

วันที่

วันที่ถาม 18/09/2018 - วันที่ตอบ 07/10/2018

ประเภทภาษี

ภาษีเงินได้นิติบุคคล,ภาษีมูลค่าเพิ่ม

ข้อกฎหมาย

-

ปุจฉา

กราบสวัสดี อ.สุเทพ ดิฉันรบกวนสอบถามอีกแล้วค่ะ

บริษัทฯ ได้ทำการแลกเปลี่ยนเครื่องถ่ายเอกสาร ทางบริษัท ก. ผู้ขายเครื่องตีราคาเครื่องเก่าแลกเปลี่ยน ราคา 3,000 บาท เครื่องใหม่ราคาก่อนภาษี 55,000 บาท ทางบริษัท ก. ได้นำราคาเครื่องเก่าหัก 3,000 บาท แล้วออกบิลใบกำกับภาษี เป็นจำนวนเงิน 52,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 3,640 บาท กรณีที่บริษัท ก. ออกบิลหักราคาเครื่องถ่ายเอกสารเก่า บริษัท ก. ออกบิลใบกำกับภาษีถูกหรือผิดคะ

รายละเอียดเครื่องถ่ายเอกสารเก่ามีดังนี้

เครื่องใช้สำนักงาน (เก่า).................... 60,747.66 

ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องใช้สำนักงาน..(18,058.02) 

ราคาตามบัญชี.................................. 42,689.64 

ราคาแลกเปลี่ยน.................................(3,000.00) 

ขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์.....(39,689.64) 

การแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ต่างประเภทกัน/ไม่คล้ายคลึงกัน เนื่องจากราคาไม่เท่ากัน ตามมาตรฐานการบัญชี ให้บันทึกผลต่าง กำไร/ขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์


กรณีที่ 1บริษัท ก. นำราคาเครื่องใหม่ หัก เครื่องเก่า ทางบริษัทไม่ต้องออกใบกำกับภาษีขาย บันทึกบัญชี

เดบิต เครื่องใช้สำนักงาน (ใหม่) 55,000.00 

........ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องใช้สำนักงาน 18,058.02 

........ขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ 39,689.64 

........ภาษีซื้อ 3,640.00 

....เครดิต เครื่องใช้สำนักงาน (เก่า) 60,747.66 

.............เงินสด/เจ้าหนี้การค้า 55,640.00 


กรณีที่ 2บริษัท ก. ออบิลราคา 55,000 บาท ภาษีขาย 3,850 บาท ทางบริษัทต้องออกบิลใบกำกับภาษีขาย 3,000 บาท ภาษีขาย 210 บาท บันทึกบัญชี

เดบิต เครื่องใช้สำนักงาน (ใหม่) 55,000.00 

........ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องใช้สำนักงาน 18,058.02 

........ขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ 39,689.64 

........ภาษีซื้อ 3,850.00 

....เครดิต เครื่องใช้สำนักงาน (เก่า) 60,747.66 

.............ภาษีขาย 210.00 

.............เงินสด/เจ้าหนี้การค้า 55,640.00 


ไม่ทราบว่าวิธีไหนถูกค่ะ หากไม่ใช่ ทั้ง 2 วิธี รบกวน ท่าน อ. ด้วยค่ะ

ขอบพระคุณเป็นอย่างสูงค่ะ

วิสัชนา

บริษัทฯ ได้ทำการแลกเปลี่ยนเครื่องถ่ายเอกสาร ทางบริษัท ก. ผู้ขายเครื่องตีราคาเครื่องเก่าแลกเปลี่ยน ราคา 3,000 บาท เครื่องใหม่ราคาก่อนภาษี 55,000 บาท ทางบริษัท ก. ได้นำราคาเครื่องเก่าหัก 3,000 บาท แล้วออกบิลใบกำกับภาษี เป็นจำนวนเงิน 52,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 3,640 บาท กรณีที่บริษัท ก. ออกบิลหักราคาเครื่องถ่ายเอกสารเก่า บริษัท ก. ออกบิลใบกำกับภาษีถูกหรือผิดคะ

รายละเอียดเครื่องถ่ายเอกสารเก่ามีดังนี้

เครื่องใช้สำนักงาน (เก่า).................... 60,747.66 

ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องใช้สำนักงาน..(18,058.02) 

ราคาตามบัญชี.................................. 42,689.64 

ราคาแลกเปลี่ยน.................................(3,000.00) 

ขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์.....(39,689.64) 


 
การแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ต่างประเภทกัน/ไม่คล้ายคลึงกัน เนื่องจากราคาไม่เท่ากัน ตามมาตรฐานการบัญชี ให้บันทึกผลต่าง กำไร/ขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์

ให้บริษัทฯ ปฏิบัติตามกรณีที่ 2ดังนี้

กรณีที่ 2บริษัท ก. ออกบิลราคา 55,000 บาท ภาษีขาย 3,850 บาท ทางบริษัทต้องออกบิลใบกำกับภาษีขาย 3,000 บาท ภาษีขาย 210 บาท บันทึกบัญชี

กรณีที่ 1บริษัท ก. นำราคาเครื่องใหม่ หัก เครื่องเก่า ทางบริษัทฯ มีหน้าที่ต้องออกใบกำกับภาษีขาย บันทึกบัญชี


 
เดบิต เครื่องใช้สำนักงาน (ใหม่) ................55,000.00 

........ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องใช้สำนักงาน 18,058.02 

........ขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ ...39,689.64 

........ภาษีซื้อ ..........................................3,850.00 

....เครดิต เครื่องใช้สำนักงาน (เก่า) ...........................60,747.66 

.............เงินสด/เจ้าหนี้การค้า (58,850 – 3,210)........55,640.00 

.............ภาษีขาย......................................................210.00


หมายเหตุ : TAX CASE STUDY จาก Tax-EZ Website เป็นเพียงเคสตัวอย่างเท่านั้น กรุณาตรวจสอบข้อมูลก่อนนำไปใช้อ้างอิง
เว็บไซต์นี้ใช้คุกกี้เพื่อให้คุณได้รับประสบการณ์การท่องเว็บที่ดีขึ้น ข้อตกลงและนโยบายความเป็นส่วนตัว
ยอมรับ